NEVRUZ’UN TARİHÇESİ
Perşembe , 03/19/2020 - 11:56
Nevruz, İran’ın en eski kültür miraslarından olan, yılbaşı kutlamasıdır. Hicri Şemsi aylardan, Ferverdin ayının başlangıcı ve Miladi aylardan Mart ayının 21. günü yapılan kutlamalardır.
Nevruzun ortaya çıkışı hakkında çok sayıda efsaneler dizilmiştir. Bunlardan her biri bu ayine farklı açılardan bakmışlardır. Belirtmek gerekir ki, nevruz her ne sebeple olursa olsun, geçmişlerimizden bir hatıra ve bir nişanedir. Eskiden, dinsel ve inançsal merasimlere deniliyordu. Gerçekte nevruz kutlamaları, İslam dininin İran’a gelmesi ve İran toplumunun bu dinin tesiri altında kalmasıyla, farklı bir renk ve görünüm kazanmıştır. Eski İran öğretileri gereği, varlık kitabından nevruz sayfasının açılmasıyla, bu dünyanın geçici olduğu ve ömrün sona ereceği gibi konular bu hekimler tarafından halka telkin edilmekteydi.
Nevruzun diğer bir boyutu, varlığın özü olan Allah’ın ispatı, dünyanın geçici olduğu ve ömrün sona ereceği gibi konular hakkında sadık bir şahit idi.
Eski İranlılar, zaman ve mekan unsurundan en güzel şekilde istifade etmiş, ve hayata anlam bahşetmek babından, tarih boyunca bu şenlikleri herkese tavsiye etmiş ve toplu bir şekilde kutlamalar yapmışlardır.
İran, Afganistan gibi hicri şemsi takviminin kullanıldığı ülkelerde, yeni yılın başlangıç günü nevruz günüdür. Ancak Orta Asya Kafkas ülkeleri, miladi takvimi esas aldıklarından, nevruz günü onların açısından yeni yılın başlangıcı değil, belki bahar faslının başlangıcı unvanıyla kutlamalar yapılmaktadır.
Azerbaycan cumhuriyetinin önerisi üzerine,1388 hicri yılında birleşmiş milletler tarafından, martın yirmi birinci günü, dünya nevruz bayramı günü olarak önermiş ve onu kendi takvimleri olarak kabul etmişlerdir. Bu öneri birleşmiş milletler genel toplantısında tespit edilip, kayıt altına alınmıştır.
Nevruz, İran kökenli olup, 3000 yıl öncesine dayanan bir kutlama merasimidir ve günümüzde 300 milyon kişiden fazla insan, bu günlerin kutlamasını yapmaktadır.
Aynı şekilde hicri şemsi 1389 yılı ferverdin ayının yedinci günü Tahran’da dünya nevruz günü icra edilmiş ve bu şehir, nevruz temsilcisi olarak tanınmıştır. Nevruzun kaynağı ve zaman açısından ortaya çıkışı gerçekte bilinmemektedir. Bazı eski İran metinlerinde ki, bunlardan birisi Firdevsi’nin şehnamesi, Teberi tarihi, Cemşid ve diğer bazı kaynaklarda nevruz bayramı'nın temelini Kiyomers adındaki bir zatın attığını iddia etmişlerdir.
Şehnamede rivayet edildiğine göre, nevruzun ilk uygulaması şöyle olmuştur: Cemşit, Azerbaycan'dan geçerken, orada oturak emri vermiş ve oracıkta tahtının kurulmasını emretmiş. Daha sonra altın tacını koyarak, tahtına oturmuştur. Güneş ışınlarının altın tacına yansımasıyla dünya nurlanmış ve halk kutlamalar yapmışlar. Böylece o gün, yeni gün anlamında, nevruz olarak adlandırılmıştır.
Bazı tarihi rivayetlere göre, nevruzun ilk çıkışını Babil medeniyetine nispet vermektedirler. Bu rivayetler gereğince nevruzun İran’da revaç bulması, milattan önce 538 yıl öncesine, yani Büyük Kuroş’un Babil’e saldırdığı zamana dönmektedir. Aynı şekilde bazı rivayetlere göre, nevruzun ilk temelini atan kişinin bizzat Zerdüşt’ün kendisinin olduğudur. Ancak Usta adlı eserde, nevruzdan bahsedilmemiştir.
Kaynak :
 Anahtar kelimeler :